Η Πτώση (2025)
Κείμενο Κωνσταντίνου Μπάσιου
Το κείμενο του Κωνσταντίνου Μπάσιου για την παρουσίαση του βιβλίου στο Calderone Art Space στις 21-3-2026
Τον ευχαριστώ π[ολύ για την παρουσία και την αγάπη του για την δουλειά μου.
Κωνσταντίνος Μπάσιος
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ από το βιβλίο «Η Πτώση»
Η δομή του συγκεκριμένου βιβλίου
Σε ό,τι αφορά τον υπεύθυνο για αυτήν την εύληπτη και ευσύνοπτη έκδοση, όπως και για τη δυναμική της -διότι είναι τόλμημα η όλη ιδέα / έμπνευση αλλά και εκδοτική οργάνωση του νέου πονήματος του Κυριάκου- κάποια σχόλια είναι μάλλον απαραίτητα.
Αυτή η νέα έκδοση είναι μια μικρογραφική (ως προς την έκταση και τον αριθμό των σελίδων της) εμβάθυνση στην πτώση του μυθικού ήρωα και σε ένα σύγχρονο ερμηνευτή της. Και εξηγούμαι: το θέμα, φαινομενικά ρομαντικό, και για εμάς προφανώς απόμακρο, καθίσταται (χάρι στη δομή του μικρού αυτού βιβλίου) μια πρό[σ]κληση για να προσηλωθούμε κατά τρόπο πολυποίκιλο και, ενδεχομένως, πολυδιάστατο.
Ας δούμε, τώρα, κάποιες επιμέρους στάσεις από αυτήν τη διαδρομή:
- Τα επιλεγμένα αποσπάσματα από τον πίνακα, που λειτουργούν ως εστιασμένες μεγεθύνσεις μια εκτεταμένης τοπιογραφίας.
- Οι δυο βιωματικές καταθέσεις / αναφορές του ίδιου του επιμελητή της έκδοσης ως προς τον πίνακα τον ίδιο.
- Παρουσιάζονται, εκ παραλλήλου, τρεις άλλες ποιητικές εμπνεύσεις, από τους: Auden, Williams και Hamburger, προφέροντας εναλλακτικές εκδοχές νοηματικών προτεραιοτήτων με τις αντίστοιχες έμμετρες αφηγηματικότητες
- Και τέλος περιλαμβάνεται και ένας τέταρτος ποιητικός λόγος, του ίδιου του εμπνευστή αυτής της έκδοσης, διότι ενδεχομένως μόνο έτσι θα του επέτρεπε να συμπυκνώσει, αλλά και να αποκρυσταλλώσει το δικό του σύμπαν, ένα σύμπαν κατανόησης και ενδιάμεσης ή μερικής συμπερίληψης.
Για το ποίημα Σπουδή στο δράμα του Ίκαρου
Ο Κυριάκος, ως οιονεί κάτοχος της όλης μυθικής παραβολής, προβαίνει σε μια γλαφυρότερη ανάγνωση του συντελεσθέντος τραγικού τέλους και περιέρχεται το αφηγηματικό περιβάλλον του πίνακα μάλλον ως ένας βέβαιος γνώστης. Έτσι, επιτυγχάνει να διέλθει με έναν λανθάνοντα υπαρξιακό λόγο το ποιες συνθήκες, αγωνίες και συνέπειες είχε αυτή καταραμένη πτώση. Μια πτώση κινούμενη ανάμεσα στην έγκαιρη ενημέρωση και την folie / την τρέλα μιας μοιραίας νιότης. Και μάλιστα με έναν τρόπο πιο κοντά σε μια δική μας, της εποχής που ζούμε, κατανόησης, που το άδικο, το παράλογο, το όποιο τετέλεσται δεν το δεχόμαστε σε πείσμα της πειθαρχικής ειδοποίησης που ξέρουμε ότι συνέβη.
Και στο σημείο αυτό, ας δούμε πώς ο Φρίξος Κορρές σχολιάζει την προηγούμενη επισήμανση:
Sic transit gloria mundi
(Ο Ίκαρος θα μπορούσε να σωθεί)
για τον Κ. Χ.
Ποιος και γιατί
να συνθέτει τέτοιους μύθους;
Όταν προετοιμάζεσαι για
το τί μπορεί να συμβεί;
Νάναι ο φρονηματισμός
για την υπερβολή;
Ή νάναι η δολερή υπενθύμιση
ότι κάτι τέτοιες ιστορίες
έχουν άσχημο τέλος;
Μια τέτοια υπόμνηση για
την κατάληξη στη θάλασσα,
γιατί να μην έχει και την
εκδοχή της σωτηρίας;
Που θα μπορούσε να χει!
Αλλά, έτσι είναι. . .
Οι τιμωρίες θέλουν πλαίσιο,
αναπόδραστες συνθήκες και θλιβερή εξέλιξη,
για να καταστούν επιβλητέες
και τελικά δικαιολογημένες.
Σε πείσμα της όποιας ελευθεριότητας. . .
Γνωρίζοντας, ή καλύτερα, έχοντας μια απλή επιδόρπια επίγευση της δημιουργικής διαδρομής του Κυριάκου, θα αποτολμούσα να ισχυρισθώ ότι σήμερα, κατά ένα παρασυρμένο τρόπο, ή πιο όμορφα, προσεγγίζοντας εκ πλαγίου το νέο του εκδοτικό εγχείρημα, κατέστημεν μάρτυρες ενός ζώντος σεναρίου για μια άλλη ταινία μικρού μήκους.
Η τεχνική της αναπαράστασης
Η αφορμή για αυτήν τη παράγραφο σχετίζεται με τον πίνακα ζωγραφικής του Bruegel, που είναι βασική αναφορά του βιβλίου. Πρόκειται, δηλαδή, για μια πιο εξειδικευμένη σημείωση σε ένα έργο που εντάσσεται στην κατηγορία των τοπίων. Την εποχή εκείνη, η Βόρεια Ευρώπη επέλεγε τη λεγόμενη birds eye view, ενώ η σύγχρονή της Αναγεννησιακή Ιταλία είχε υιοθετήσει το παράδειγμα της προοπτικής, δηλαδή τον γεωμετρημένο τρόπο τής απεικόνισης του βάθους: ο θεατής είναι ακίνητος, και ό,τι έβλεπε είχε ήδη επανενταχθεί μέσα σε ένα δισδιάστατο, πράγματι, πλαίσιο, δημιουργώντας φυσικά -μέσω μιας υπολογισμένης απόστασης- την ψευδή, τελικά, αίσθηση ενός τοπίου, για παράδειγμα.
Ωστόσο, ο πίνακας της αναφοράς μας, ζωγραφισμένος σύμφωνα με τη θέα ενός πτηνού, απαρτίζεται από επιμέρους σκηνές, που εξελίσσονται ταυτόχρονα μέσα σε ένα στατικό context. Αυτή η εκδοχή αναπαράστασης μάς επιτρέπει και μια άλλη περίπτωση αφηγηματικότητας. Διαβάζουμε, δηλαδή, ό,τι βλέπουμε συνολικά, αλλά χωρίς ιεραρχήσεις, προτεραιότητες ή άλλου είδους επιβολές. Με άλλα λόγια, το βλέμμα του θεατή θα πλανηθεί στις πάμπολλες εκδοχές από τις κατά τόπους πραγματικότητες απειθαρχώντας στις πιθανές πρωταρχίες του συγκεκριμένου έργου. (Μια από τις οποίες είναι και ο τίτλος: Τοπίο με την πτώση του Ίκαρου).
Η κινηματογραφική ματιά και οι επιδράσεις της
Επικαθορίζει τη θέαση
Προσδιορίζει τις προτεραιότητες
Επαναγιγνώσκει τα ιδωμένα
Ορίζει το ποιο είναι σημαίνον και ποιο σημαινόμενο
Υποχρεώνει σε μίαν άλλη συνθήκη κατανόησης, εισάγοντας την κίνηση της κάμερας
Ζωντανεύει τη στατικότητα ενός πίνακα, που καθίσταται εφαλτήριο για το animation του ασάλευτου
Το στοιχείο της παραδοξότητας / του αλλόκοτου
στη δουλειά του Κυριάκου Χατζιμηχαηλίδη
Ορμώμενος και μεταφερόμενος από την κίνηση της κάμερας μιας σκηνοθετημένης σκηνής, ο συγκεκριμένος δημιουργός διερευνά τα όποια εξελισσόμενα σε ένα ευρύτερο επίπεδο.
Το λεύκωμα Αλλόκοτα αυτό ακριβώς επιτελεί: μια μετουσίωση της ποιητικής από μια επιλεγμένη συνθήκη σε ένα πλαίσιο-αφορμή για τον αντίστοιχο ποιητικό λόγο που περιγράφει, αλλά κυρίως αναφέρεται σε ό,τι έχει προκύψει, μα προπαντός συντελεστεί.
Ουδείς γνωρίζει, κατά βάθος, τι ήταν αυτό που κινητοποίησε τον δημιουργό Κ.Χ. να συγκροτήσει αυτό μικρό, θαυματουργό βιβλίο, για το οποίο, σήμερα βρεθήκαμε μαζί για συζητήσουμε το τελικό αποτέλεσμα.
Το διαλογικό του πράγματος, οφείλει, κατά την ταπεινή του εκτίμηση, να είναι συμφυές με την αγωνία του, προκειμένου να μοιρασθούμε αυτήν την εκδοτική έκβαση.
Συνελόντι ειπείν, πρόκειται για την έκθεση ενός δημιουργού που αποσκοπεί, αφενός στην ανάγκη του να εξηγήσει, με τη σχετική σεμνότητα που τον χαρακτηρίζει, το περί τίνος πρόκειται και αφετέρου στην απορία του για το κατά πόσον υπάρχει νόημα, αξία και σημασία με ό,τι καταγίνεται.
Και νομίζω ότι, βασίμως, μάς αφορά όλους, όλες και όλ@.
Σάς ευχαριστώ πολύ.
Κωνσταντίνος Μπάσιος